Friday, June 1, 2018

Root Cause Failure Analysis: Unknown knowns

In a fragile world, as engineers, we need to know the pathology of failures. It may be a structural failure, or material failure, design failure, or any other kinds of failures; regardless to the type, category or discipline, there must be an appropriate way of systematic investigation of the root cause of failure.

In principle, there are three categories of which a failure trigger could be located, in another word, Failure Cause Characterization (Márquez, 2007):

1. The human cause: includes the human errors such as omission or commission resulting in physical roots.

2. The physical cause: the reason why the asset failed; the technical explanation of why things broke or failed.

3. The latent cause: the deficiencies in the management systems that allow the human errors to continue unchecked, i.e. the flaws in the systems and procedures.

In the context of asset management, where the framework adheres to the Asset Management ISO 55000 series, it is a fundamental requirement to assess the assets for their performance evaluation criteria set in clause

“Asset management performance should be evaluated against whether the asset management objectives have been achieved, and if not, why not. Where applicable, any opportunities that arose from having exceeded the asset management objectives should also be examined, as well as any failure to realize them. The adequacy of the decision-making processes should be examined carefully.”

This discloses that the importance of the latent cause factor. In asset management systems, it shall pay a big role for the RCFA process where usually set standard procedures for the investigations. In contrast, asset failure reporting systems and the investigation methodologies, and lessons learned procedures are in the basic requirements framework for ISO 9000 as well.

The basic setup for the contents of an investigation report could be as following, in its most relevant minimum components:

1. Define the investigation team. This team could include the Subject Matter Experts (SMEs), Consultants, Engineers, Operators, and Technicians etc.

2. Recollection of failure data: identify the problems, date of failure or incident, GIS information etc.

3. Evaluation of the impact and immediate actions taken to rectify the failure.

4. Date of the Incident Report

5. Date of Investigation Report

6. Failed asset details

7. The root cause of the failure

8. Recommendations

9. Al the relevant attachments: photos, records, emails, previous correspondences, early warning issues, etc.

10. Final inspection dates or witnessing dates for repair works or tests, if applicable.

11. Lessons Learned

Root cause analysis could be performed within the standard methodologies detailed in BS EN 62740 which outlines the current good practices in the conduct of root cause analyses.

In this context of RCA, the validation is the most critical aspect, and this shall be treated with extreme care. Usually, a third party consultation of the RCA could happen in reality and treat it as an independent review or assessment of the purpose of the analysis either had been a valid and affirmative for the use of determining future corrective actions and fulfilled the entirety of the objectives of RCA. Alternatively, experiments or testing procedures could be in helping to validate the RCA outcome. This could demonstrate the causal event, the root cause is real and trigger the consequences which RCA reveals in-depth by the mechanisms that report proposed. Other than the third party consultation or the experimental basis of validations, there could be statistical approaches might help in validation of the focus event in certain failure scenarios, validation of hypothesis of the root cause. This method might involve numerical modeling of the failure root cause, sometimes it could be a Monte-Carlo simulation or other probabilistic models. In this simulation methods, extreme care must be taken to model the root cause in a realistic and a representative manner.

In addition to the entire technical round trip above, there shall be always the applicability of limits of human knowledge.

As we all know, following analogy might shed some light on how important that the intuition and experience may take the lead of such investigation, ultimately:

Known knowns; this is the entire knowledge consciously applicable to the case, the theories, techniques, observations, evidence, facts, etc.

Known unknowns; the limits of theories, approximations, assumptions, errors, model approximations, etc. etc.

Unknown unknowns; third-party involvements without a trace, perfect murder kind of events where no leads remain for investigations, no facts, no CCTV footages, complete blind events that might occur without notice, etc.

Unknown knowns (Zizek, 2012): The human intuition where the past experiences are collected, processed, sediment into the deep layers of subconscious mind and resides therein but never come into existence in conscious level recalling. The agency where we have no control but controls us in unconscious level: The Unconscious!

Beyond the limits of conscious capacities, the unconscious plays a vital role in our intuition which always backing up our thought process in decision making. Hence, the first things come to mind are not so irrational, but with more automated, calculated outcomes during our conscious attempts to look into a solution to a situation, silently. 

So it is essential to keep up to date the unconscious, by reading avidly, gaining stuff uploaded into the unconscious continuously, and wait till unconscious know things better and process silently, and come into existence while we are completely away from the focus of the objectives. In psychoanalytic context, the dreams are one way of unconscious communications to the conscious mind, so believe in dreams will shorten certain hard decisions made. Sometimes, maybe daydreaming could be accountable too. 

The arena of the knowledge we possess inside us which is supposed to be consciously unknown is the category “unknown knowns” which dominates our decisions and actions. This hidden resource could be evolved day by day feeding much as possible information into it consciously by reading, viewing, listening, acting, doing, even by thinking!  

Most expert judgments have no much evidence in reality or nearly impossible to prove by facts. Experts trying to rely on intuition which has been developed years of extensive engagements and experiences, failures, etc., but it is the spirit of unconscious knowns or conscious-unknowns, in fact, the unknown-knowns.


Márquez, A. C. (2007). Root Cause Failure Analysis (RCFA) for High Impact Weak Points. In A. C. Márquez, The Maintenance Management Framework-Models and Methods for Complex Systems Maintenance (pp. 127-132). London: Springer.

Zizek, S. (2012). The Limits of Hegel . In S. Zizek, Less Than Nothing - Hegel and the shadow of dialectical materialism (p. 358). London: VERSO. 

Wednesday, December 13, 2017

Computer-Aided Analysis with CSI SAFE

Dear Structural Engineers,

SDI is pleased to inform you that Structural Design Institute has organized a one-month Comprehensive Training Programme on "Computer-Aided Analysis with CSI SAFE".
SAFE is a software tailored for the engineering of elevated floor and foundation slab systems. Slab modeling, analysis, and design procedures feature a suite of sophisticated tools and applications, couple with post-tensioning, punching-shear, and beam detailing, and integrate the influence of soils, ramps, columns, braces, walls (rectilinear or curvilinear), and other interfacial elements. Interoperability with SAP2000 and ETABS allows users to import models, loading, and displacement fields into SAFE for more advanced local assessment of slab systems within larger structures.

  • Module Leader: Eng. Shiromal Fernando
  • Resource Persons: Eng. Tharanga Pradeep, Eng. Balraj Kiriparan
  • Duration: One-month (four weeks)
  • Time: Four consecutive Saturdays (9.30 am-12.30 pm)

Course Outline :
  • Introduction to the interface, tools, and facilities of CSI SAFE
  • Foundation analysis and design with CSI SAFE (Isolated footings, Strip Footings, Raft Foundations and Piled Foundations)
  • Flat Slab Analysis and Design with CSI SAFE
  • Analysis of Post Tensioned reinforced concrete slab systems with CSI SAFE
Features of the Course:
  • Training shall be conducted by a practicing Structural Design Engineer, under the guidance and direction of Eng. Shiromal Fernando.
  • A comprehensive set of notes shall be given
  • Small groups with individual attention
  • Starting from basics and gradually covered advanced topics with extensive training
  • Participation certifications shall be awarded after successful completion of the course

Course Fee: Rs. 25,000/= (a 10% fee reduction shall be applicable for those had followed CSI ETABS or CSI SAP 2000 course at SDI).
Commencement: 06th January 2018 (Saturday)
Pre-requisite: Recommended to bring a laptop computer with the software installed.
Working knowledge of a structural analysis software such as SAP2000/ ETABS preferred (but not compulsory).
A recognized Engineering degree is a pre-requisite.

Limited seats available, the reservation shall be on first come first serve basis.
For more details email to:

Friday, June 16, 2017

පඩයක් ඇනලයිස් කරන තියරිය මොකක්ද?

The protagonist of the Swiss Army Man movie is Hank, not Tom Hank but reminds his presence in Cast Away (2000), a resemblance of isolation on a deserted island. Hank tries to suicide by hanging himself by a rope attached to a top of rock protruding in the beach where he sees a body floated into the sea shore.  Hank has a past of disappointment due to the inability of presenting his desire to a girl who travels with him regularly in the public transport. He collects her snapshots and social media data in his mobile, and continuously dreamt of being a lover of this beauty, Sarah Johnson. With time he realized his unrealistic passion of becoming her lover, withdrawn, decided to kill himself. He struggles to hang himself by the rope attached to his neck while he suddenly notices the body grounded on the shore, make his decision delayed and saved from the death trap but reaches to the body floated. Once examining the body, he finds not life but farting all the way, decomposing carbonic body, quickly given up salvation, he presumes to suicide at this time with stronger rope, by using the belt of a dead body. Again, suicide attempts succeeding and apparatus works well; farting continues densely, and the body starts moving around like a jet propeller attached to its back, gives an idea of escaping from this deserted island. Hank uses the farting corpse to return to the civilization where he lost for a while.

Movie traverses the entire interrelationship between Hank and the corpse, even in the details of getting corpse back to life, and how the life and death are becoming choices to switch between on demand of Manny the corpse. Ultimately Hank realizes a truth, which no one knows better than him or his father who comes in to find his son’s body but finding him alive. The movie ends up there.

This movie questions doxastic relationships, add a taboo dimension of objectivist aspects of the fart, juxtaposition of the real noise of fart or the voice of a fart in more precise form.

In the other hand, Hank the one destined to die changes forever to a reformed man, and what made this enormous change is the question of the movie.

The whole cinematic material could be analyzed in many forms of conceptualizations, and few of them are discussed here in brief.

In the first hand, if this movie is positioned in a Lacanian context, the start of its protagonist's action is the preparation of the demonstration of suicide. Suicide is the only completely successful act as per Lacan. This can be elaborated further such that differentiating the behavior and action which is supposed to be general to whole living beings. Behaviour is universal, but the action is unique to humans, as it belongs to Symbolic.  The split subject or barred subject has its two forms of psychic matter as conscious and unconscious, of which the death drive belongs to the unconscious. Consciously there will not be any action which could address unconscious demand or command, unless the suicide itself, because of unconscious death drive and the conscious death attempt to follow the same time frame in a human subject to realize the suicide action. So in this sense, suicide is the most successful action[1] that a human can perform.

Hank’s attempt to suicide is somehow interrupted, and the missing love or the lost object (or the object petit a) (Sarah Johnson) will remake itself as a ghost or a zombie, and emerges from the real as a corpse. In the other hand, this could be formalized in the context of the fundamental signifier, the “name of the father,” which Hank suppose to be missed in his symbolic, and become psychosis, and reappear the missing one in real as a corpse. In any means of reappearing the ghostly form of the real has a dramatic performance with the subject, Hank itself as his realization of the distorted unconsciousness. Hence the whole delusion of animated corpse is a hallucination due to Hank’s psychosis.

If it could be restructured the events into three entities, the best Hegelian dialectical idealization would have been the thesis, Hank’s attempt to suicide due to the causes, etc. The corpse floated into his visionary field become the antithesis, hence the enlightenment which the movie depicts at the final moments of the realization of inner desires and his fantasies become the synthesis.

Even if this movie is deconstructed in micro terms or the large terms canonically, it is still a deep treasure to an intellectual to pursue, a troublesome resource all the time to investigate, that much gigantic philosophical facts are intermingled with human subject; just escalated from a comedy to such incomprehensible levels of complexity.  

Obejectivised voice, the sound of the fart produced by the corpse glimpses its obscene dimension of super human being becoming a human machine that becoming a micro scale propeller jet which Hank uses to escape from the deserted island to the world he belonged by the sea. This obscure dimension of the sound of the fart performing in the movie disruptively depicts somehow a freedom of expression or ultimate sovereign state of a human being which was a fantasy to the protagonist. All carbonic matter decomposes into primarily into the air, water and solid, this universality of decay had been in an exploration of Hank’s desires which are traversed with his fantasies about object petit a, Sarah Johnson.

Manny, the corpse metamorphosizing between life and death, having surreal in physical context opens the space to hyper-realistic spacetime. Manny could switch between life or death in the demand of Hank, plays the internal desires of Hank in a more sophisticated realm of symbolic which gradually Hank trapped into an enlighted state.

The name of the corpse given by Hank has a relationship to the western naming traditions based on theology, Emmanual, which means of Manny’s generic form related signifying “God among us.[2]” At this signification, it could be depicted the helpless human being ultimately facing the form of God, meeting corpse. Lateral view of this nature could be derived and further elaborated somehow until the truth become obvious to Hank, finding his father at the end of the whole exercise.

Swiss Army Knife is a multi-purpose knife which is having resemblance with the corpse itself becoming a propeller jet once or twice. In another moment, it will become a water purification plant which will handily produce portable water (this water pouring from Manny’s mouth and drinking are triggering the disavowal of the truth in another aspect, the more disgusting dimension of facing real!). Few other cases it has demonstrated the mouth of the corpse acting as a canon machine projecting stones as ammunition into the air in finding food or another instance failure of performing the same at the incident of fighting with a bear in the dark.

However, this short paper discussed on the analytical point of views such a comedy could be framed in various contexts, but not limited, could be invented more.


In an ironic context, someone can substitute certain real-world characters into Hank and Manny, and invent their private pleasures immensely. The author suggests one of that kind would be to plug a Prime Minister of a country the reader desired to Hank, and then President of the same assumed country into Manny the corpse, and sarcastically enjoy the movie, would open avenues of obscene desires dramatically staged by the protagonist and his subordinate.

[1] suicide is the only completely successful act (Lacan, 1973a:66–7)
[2] The name Manny is a Hebrew baby name. In Hebrew the meaning of the name Manny is: God is with us; God is among us.

Wednesday, June 14, 2017

Swiss Army Man: misreadings

Swiss Army Man චිත්‍රපටය ගොඩනැගෙන්නේ හෑන්ක් (Hank) නැමති තරුණයා වටාය. ඔහු දෛනිකව ගමන්ගන්නා බස්රථයට තරුණියක ගොඩ වන අතර ඇය කෙරෙහි හට ගන්නා ආශාව හේතුවෙන් ඇයගේ ඡායාරූප එකතු කර ගැනීමට සිය ස්මාර්ට් දුරකතනය පාවිච්චි කරන අතරම ඇයගේ සමාජ ජාලා ප්‍රොෆයිලයේ ද ඇති ඇගේ පෞද්ගලික ජීවිතයට අදාළ පින්තූර ද එකතු කරමින් ඇයට නොදැනී රහසේ ෆැන්ටසිමය ආදරයක පැටලී සිටියි. මෙම ඒකපාර්ශවික ප්‍රේමය ගැන විශාල වශයෙන් මානසික ශ්‍රමය වගුරා වෙහෙසට පත්වන හෙතෙම ජීවිතයේ නිශ්ඵලත්වය සහ තම ආදරය ප්‍රකාශ කරගැනීමේ නොහැකියාව වැනි හේතුකාරණා විශාල ප්‍රමාණයකින් කැළඹී ජීවිතය කෙරෙහි කලකිරී  එම තරුණියගේ වාසස්ථානය ආසන්නයේ ම වන මුහුදු තීරයකට පැමිණ සිය දිවිනසා ගැනීමට සූදානම් වෙයි. මෙසේ ජීවිතය විනාශ කරගැනීමට දියඹට මුහුණලා පිහිටි උස් ගල් කුළක මුදුනත ඇමිණූ කඹයක කෙළවර සිය ගෙල අමුණා පොළවට ආසන්න මිටි අයිස් පෙට්ටියක දෙපා රුවා ගෙන වෙරළ දෙස සිය නෙත් දල්වා කිසියම් ආවර්ජනාත්මක සිහියක සිටිද්දී අහඹු ලෙස ඔහුගේ දසුනට හසුවන්නේ වෙරළට ගසා ආ සිරුරකි. දුර සිට දකින ඔහුට දැනෙන්නේ එය ජීවත්වන සෙයකි. ඔහු වහා සිය දිවිනසා ගැනීමේ ප්‍රයත්නය පසෙකලා එම සිරුර වෙත පැමිණේ.

"මැරෙමි"යි තීරණය කරන්නෙකුට තවත් සියදිවි නසාගත් අයුරක බාහිර ස්වරූපයක් සහිත අයෙකුගේ සිරුරක් හමු වීමෙන් ජීවිතාශාව යලි උපන්නේ දැයි කුතුහලයක් ද උපදවමින් කතාව ඇරඹෙයි.

ඉන්පසු මෙම සිරුර සමග කරන ගනුදෙනුවෙන් හෑන්ක් සිය පැරණි ලෝකයෙන් පලා ගොස් අලුත් ලොවක් සොයා යන ගමනේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස නැවතත් සිය පැරණි ලෝකයට අලුත් මිනිසෙකු සේ අවතීර්ණ වන ආකාරයෙන් සිනමා පටය අවසන් වේ.

මෙම සමස්තය විවිධාකාර දෘශ්ටිවාදාත්මක රාමූන් ඔස්සේ සංකල්පීයකරණය කළ හැකිය.

ලැකානියානු ව්‍යවහාරයට අනුව සියදිවි නසා ගැනීම යනු මිනිස් ක්‍රියාවන් අතර එකම සර්ව සාර්ථක ක්‍රියාව ලෙස හඳුනා ගැනේ. [suicide is the only completely successful act (Lacan, 1973a:667)] සවිඥානික උපකල්පනයක් වන අවිඥානයේ මරණ අධ්‍යාශය මෙන්ම සවිඥානයේ ද සමසහභාගීත්වයෙන් ක්‍රියාත්මක කළ හැකි එකම ක්‍රියාව එය බැවිනි. සියළු ප්‍රාණීන් හැසිරීම්වල යෙදෙන අතර මිනිසා පමණක් ක්‍රියාවන් හි යෙදේ. එනයින් ලැකානියානු සන්දර්භයේ දි සවිඥානිකව කරනු ලබන ක්‍රියාවක් සංකේතීය (symbolic) වේ. හැසිරීමකට වඩා ක්‍රියාවක් වෙනස් වන්නේ එය කිසියම් වගවීමකට යටත් බැවිනි. එනයින් සංකේතීය ක්‍රියාවක් යම් සේ අවිඥානික ව්‍යුහයකට සවිඥානිකව සහබාගි විය හැක්කේ මරණ අධ්‍යාශය හමුවේ පමණි. අනෙකුත් අවිඥානික පෙළැඹුම් කිසිවක් සවිඥානිකව ක්‍රියාත්මක කළ හැක්කේ නොවේ. එනයින් සිනමා පටයේ හෑන්ක් අභිමුඛ වන්නේ පැළුනු නොඑසේ නම් බෙදුනු මිනිස් ආත්මයකට අත්කර ගත හැකි පරිපූර්ණ වගවීමට අයත් සංකේතීය ක්‍රියාවේ යෙදීමය. එනම් දිවිතොර කර ගැනීමටය. ඔහු එමගින් පීලි පන්වන මේ අදිසි මැදිහත්වීම කුමක් ද?

එක් අයුරකින් පැරණි ලෝකයේ සිය පරිකල්පනීය පෙම්වතිය අත්කර ගත නොහැකි පීඩාව නිසා මරණය තෝරා ගැනීම තිසීසය (thesis) ලෙසත් හෑන්ක්ට හමුවෙන මළ සිරුර එසේත් නැත්නම් සොම්බිය ඇන්ටිතිසීසයක් (antithesis) ලෙසත් ඔහු අවසානයේ අත්කර ගන්නා නව දැනුම සින්තීසිසය (synthesis)  බවටත් හෙගලියානු දයලෙක්තිකයට අනුව හඳුනාගත හැකිය.
තවත් අයුරකින් සිරුර සමග කරන ගනුදෙනුව හෑන්ක් තමාගේම අවිඥානය සමග කරන ස්වාත්මීය ගනුදෙනුවක් ලෙස සළකා අවසානයේ එම ගැටුම නිරාකරණය වී පැරණි ලෝකය වෙත පසුආවර්තිතව පැමිණෙන්නෙකු ලෙසද දැකිය හැකිය.

ඉතා කුඩා පරිමාණවලින් ගත්තද ඉතා විශාල ප්‍රමාණයක විග්‍රහ විශ්ලේෂණවලට ඉඩකඩ ඇති හාස්‍යෝත්පාදක කෘතියකට එහා ගිය දාර්ශනික කෘතියක් ලෙස මෙම සිනමා කෘතිය වටහා ගත හැකිය.

සිනමා පටයේ සමස්තය හසුරුවන යටිපෙලක් නිර්මානය කරවන සියුම් හීයක් ඇත. එනම් මෙම මිය ගිය සිරුර සිය ජරාවට පත්වන කාබනික ආවරණය තුළින් නිපදවෙන සියලුම වාතය හඩ නගමින් පිට වීමේ නාදය යි. මළ සිරුරේ ගුද වාතය යි. සාමාන්‍ය ව්‍යවහාරයෙන් කීවොත් මළකඳෙන් පඩ යාමයි. එම ශබ්දය යි. මුලින්ම මළකඳක් ලෙස හමුවන මෙම සිරුර නොමළ මළකඳක් බවට ක්‍රමයෙන් පරිවර්තනය වන අතර කිසියම් අවස්ථාවක දී එය ජීවිතය හෝ මරණය යන අන්ත දෙක අතර දෝලනය වන ද්විමය තත්ත්වයන් එකවර සත්‍ය වන අවස්ථාවකට පත් වේ.  එය දෝලනය වීමකටත් වඩා අයත් වන්නේ එම තත්ත්ව දෙකම එක විට පවත්නා වස්තුවක් බවට පත්වීමේ ගතිකයකටයි. එය යථාර්ථ අත්දැකීමට ඔබ්බෙන් වන අධියථාර්ථමය අවස්ථාවකි.

හෑන්ක් මෙම සිරුරට නමක් තබයි. එනම් මැනි යන්නයි. සිනමාපටයේ සත්‍යයන්ට අනුව මැනි යන නම මළ-නොමළ සිරුරේ ජීව නාමය බවට පත් වෙයි. මැනි යන්න මිනිසෙකු මෙනි යන ඉංග්‍රිසි අරුතෙන් බිඳෙන්නක ද විය හැකිය. මෑන් කෙනෙකු වැනි යන අදහසින් මැනි යන්න අප වටහා ගන්නට තැත් කළ ද එය එමැනුවෙල් යන්නෙහි කෙටි ආකාරය බැව් බටහිර පුද්ගල නාමකරණයේ ඉතිහාස සටහන්වලින් උපුටා ගත හැකිය. එනම් අප අතර දෙවියන් යන නිරුක්තියෙන් මැනි යන සංඥාව හඳුනා ගත හැකිය (The name Manny is a Hebrew baby name. In Hebrew the meaning of the name Manny is: God is with us; God is among us).

එවිට හෑන්ක් ට හමුවන මෙම අප අතර දෙවියන් හෙවත් මළ-නොමළ වස්තුව දිගින් දිගටම ගුද වාත පිටකරමින් සහ සමහර අවස්ථාවක එම සිරුරේ සීමාවන්ට යටත්ව ජෙට් ඇන්ජිමක ධාරිතාවයෙන් වාතය පිට කරමින් යානයක් බවට ද පත් වෙයි. මැනි නම් වූ මෙම මිනිස්-දේව සිරුර තවතවත් ප්‍රාතිහාර්යය පෑමේ සමත් වෙයි. මුවෙන් වෙඩි උණ්ඩ වැනි ප්‍රක්ෂිපතයන් ගුවන්ගත කරවන්නට සමත් වෙයි. තවත් විටෙක පානීය ජලය සපයන ජල පිරිපහදුවක් බවට පත්වෙයි. එම විවිධ හැකියාවන් විශාල ප්‍රමාණයක් යාන්ත්‍ර විද්‍යාවේ සීමාවන් ද ඉක්මවන බැවින් කිසියම් බහුකාර්ය යන්ත්‍රයක් (Swiss army knife) ලෙසද සංඥා ගැන්වීමකින් සිනමා පටයේ දී එය ස්විස් ආමි නයිෆ් යන්නෙන් වරනැගී ස්විස් ආමි මෑන් යන්නට ඌණනය වේ. සිනමා පටයේ කතා විශ්වය තුළ මිනිස් ආත්මය හෑන්ක් වුව ද මෙම මැනි නම් වූ බහුකාර්ය දේව වස්තුව සිනමා පටයේ ආත්මය බවට පත්වේ. මිනිස් ආත්මය දැඩි ලෙස පීඩාවට පත් වී මරණධ්‍යාශය වෙත ඇදෙද්දී දෙවියන් හමුවට පත්වීමක් ලෙස හෝ ප්‍රබුද්ධතාවාදී ව්‍යාපෘතියකට (enlightenment project) අභිමුඛ වීමක් ලෙසද එම සංඥාර්ථ අනුසාරයෙන් මෙම සිනමා කෘතිය නැවතත් විවරණය කළ හැකිය.

මිනිසා බොහෝ අපද්‍රව්‍ය නිපදවයි. නිර්මානය කරයි. අපට පොදු අදහසක් වන්නේ කායික අපද්‍රව්‍ය බැහැර කිරීම පිළිබඳවයි. මළ මුත්‍ර දාඩිය එනම් බහිස්‍රාවී ද්‍රව්‍යයයි. ඊට අමතරව මිනිසා මොළයෙන් ද දැවැන්ත ප්‍රමාණයක අපද්‍රව්‍ය දෛනිකව නිපදවයි. ඒවා ආගම් දර්ශන කලා සාහිත්‍ය නිර්මාන සිද්ධාන්ත සහ මෙකී නොකී දෑ ද වේ. වරෙක විද්වතෙකු ලියා තබා ඇත්තේ ආගම යනු ගුද වාතයක් ය කියා ය. තමන්ගේ ආගම හොඳයි කීමට එය සමපාත වේ.  එනයින් ගුද වාතයත් නිර්මානයකි. එහි ගතිගුණ ස්වල්පයෙන් ශබ්ද රසය පමණක් සිනමා පටයේ ඇතිරෙයි. පිට වීමත් සැහැල්ලුවත් එය සංඥා කරයි. කයෙන් බැහැර වී යයි. නිදහසක් ලබයි. ගුද වාත සම්බන්ධයෙන් සිනමා කෘතිය තුළ අන්තර්ගත සාකච්ඡාව පවා මිනිස් නිදහස පිළිබඳ නොයෙකුත් සංඥා නිපදවයි. ගුද වාතයක් රහසේ පිට කළ යුත්තේ මන්දැයි කතාවට ලක්වෙයි. සිනමා පටය කියන්නේ කුමක්දැයි කාට තේරුනත් නොතේරුනත් අවසානයේ ගුද වාත පිළිබඳව හෝ කතිකාවක් ජනනය කරවයි.

දවසක් මම දැක්කා ෆේස්බුක් එකේ එක්තරා තරුණියක් තමන් කෑම කා අහවර වූ හිස් පිඟානේ ඡායාරූපයක් දාලා එයා කෑවේ මොනවද කියල අහල. මේක ඇනලයිස් කරන තියරිය මොකද්ද? 


මෙම කොමිඩි චිත්‍රපටය වඩාත් නිර්මානශීලි රසවිඳීමකට කැමැත්තෙකුට පහත සඳහන් රෙසිපිය ඉදිරිපත් කරමි. හෑන්ක් වෙනුවට (ටොම් හෑන්ක් නොවේ) තමන් කැමති රටක අග්‍රාමාත්‍යවරයෙකුයි මැනි වෙනුවට ඒ රටේම ජනාධිපතිතුමයි දාගත්තම මාර ලල් එකක් තියෙන චිත්‍රපටියක් රස විඳින්න ලැබෙනව සිකුරුයි! විශේෂයෙන් මළ කඳකට තමන්ගේ ආශාවේ වස්තුව විස්තර කිරීමේ දී හෑන්ක් කොහෙන්දෝ අහුලගත් කොණ්ඩයක් ආකාර වූ වල් හත්තිලව්වක් පැළඳ සාරා ජොන්සන් මෙන් පෙනී සිටීමට ගන්නා උත්ත්සහයත් අක්‍රිය සිරුරේ ප්‍රාණවත් වන ෆැල්ලසයෙන් තමන්ගේ ගමනේ දිශාව සොයාගන්නා ආකාරයත් ඔබට ඉල ඇදෙන සිනා සාගරයක් උපදවා දෙනු නොඅනුමානයි.

Tuesday, January 26, 2016

මං අවජාතකයි!

මං අවජාතකයි!
අත් හැර දැමිය හැකි
බැඳුමක් ඇල්මක් ඇලුමක්
සිතුවිල්ලකවත් නො ඇලෙන
සිතකි මා පතා ආ
කල්ප කාල සිට‍
අනන්ත සංසාර ගමනේ...
මනුසත් බව
අමනුසත් බව
යක්ෂ තිරිසන් බව
බැක්ටීරියා-වෛරස-ෆැල්ලස බව
මේ සියල්ල පසුකොට පාරමී පුරමින්
සසර එමි.
කිසිදු පියෙක්
කිසිදු මවක්
නැති නිවනක්
සොයා... පාරමී පුරමින්...
තනිව ගමන් කළ හැකි මගක
තනිව ගමන් කළ යුතු මගක
එවන් සිතක්
උපතින් ලදින්
අවයව රහිතයෙක්
වෙන කවරෙක්ද මම?

Saturday, October 24, 2015

යට කඩේ උඩ ගෙදර - පියන්කාරගේ බන්දුල ජයවීර

බන්දුලගේ කවි පොත මට ලැබිල දැන් ගොඩක් දවස්. එකින් එක කියවන් එක දිගට යන්න පුළුවන් නිර්මාන සංග්‍රහයක් තමයි බන්දුලගෙ පොත. අනෙක් පොත් කීපයේ තිබූ තේමා වගේම යට කඩේ උඩ ගෙදර තේමාවත් නියමයි. හැබැයි මොකද්ද අර උත්කෘෂ්ඨ කවි සොයන අය නම් මේ කවි පොත ඇසින් නොදකින එකමයි හොඳ. මොකද ඒ අයගේ සනීප ජීවිතේට අදාළ අනුරාගික-ස්වේතාලිප්ත-ක්ලිටෝරිස්මික කාව්‍යමය මෙව්වා එක මේ කවිවලින් නොලැබෙන නිසාය.

මාක්ස් ජීවමානයි

පහත මාලයේ
නිතර ම පාහේ
සෙනඟින් සපිරුණ
කෝවිල වාගේ
සල්ලිම වැටෙනා!
වෙළඳ සැලයි!

ඉහළ මාලයේ
බිරිඳකගෙ කට හඩ
දරුවන්ගෙ සිනාහඩ
වැයෙන මුදු හඩ
සවන් පිනවන,

විදුලි මිණි පහනින්
පසන් නිවසයි!

එක එක කවියාගෙ තේමා සහ ශෛලි එකිනෙකින් වෙනස්. එක කවියෙකුගෙ නිර්මාන අරභයා කරනු ලබන විග්‍රහයක් තවත් අනෙක් කවියෙකුගේ නිර්මානවලට ද  අදාළ දැයි ඇසීම එතරම් සුදුසු නොවේ.  එහෙම විශ්වීය නීති රීති ඇතැයි සිතන්නෝද මැට්ටෝයැයි විදග්ධ භාෂාවෙන් පැවැසිය හැකිය. අපට සමහර නිර්මාන ඇගයීමට අලුත් නිර්ණායක උපදවා ගන්නට සිදු වේ. අර ඉහලින් කීවා සේ ක්ලිටෝරිස්මික බව යනුවෙන් ම හඳුන්වා ඇත්තේ සමහර අලුත් කවිවලට අනන්‍ය ලක්ෂණයකි. නැත්නම් විදග්ධ අයුරින් සම්පිණ්ඩනය කළ හොත් 'රෝග ලක්ෂණයකි'. දැනට එය පර්යේෂණාගාරවල බීකර ඇතුලේ රෝපණය කරමින් එහි ගඳ සුවඳ නිර්ණය කරමින් පවතින නිසා, වැඩි විස්තරයක් මේ ලියන අවස්ථාවේ ප්‍රකාශ වී නැති හෙයින්, මග හැර යන්නට සිදු වේ.


දරා සිරස අං තට්ටුව
උජාරුවට හිඳ!
තප්පුලමින් පැනගෙන විත්
අපට අනින්නට
සැරසෙන නුඹ ගොන් තඩියෝ
මොහොතක් සිතුවෙ ද?
සිරස මතට අං
තට්ටුව ආවේ කොහොම ද?
කිරෙන් ඇරුණ ළපටි නුඹට
තණකොළ කැවු අපි
පිදුරු පුන්නක්කු සපයා
සතුටු වුණෙත් අපි!!
අංදළු හිස මත මතුවෙනු මුලින් ම දුටු අපි!!!
යසයි ගොනෝ එහෙව් අපට මෙහෙම වෙලත් මදි

සමහර මුහුණු පොතේ පෙකෙනිවැල කපාගෙන ඉපදුන නිර්මානකරුවන්/කාරියන්ගෙ කේන්දර ගොඩක් බලන්නට මට එහි නිහඩව සිට කළ හැකි විය. සමහරෙක් කැමරාවක් අතැතිව ඉපදුනාහුය. ඉන් පසු ට්‍රම්පට් පිඹින්නට විය- ලංකට් ඉඹින්නට විය. සමූහ ගායනා ය. ඊළඟට සර්පිනා ද කී බෝඩ් ද ඊටත් පසුව ටයිප්රයිටරවලට ද තඩි බාන්නට විය. මින් විශාල සාහිත්‍යයක් දෛනිකව නිපදවේ. ඒවා කෙටියෙන් ක්ලිටෝරිස්මිකය. ඒ ක්ලිටෝරිස්මික ආනුභාවෙන්ම බේදයකින් තොරව තම හිස් මත අං ද මෝදු වෙයි. අර කවියෙන් කියැවෙන්නා සේම මේ ගොන් තඩීන් විටමින් ලෙස ගිලින්නේ ද වටේ ඉන්නවුන් කපා දෙන තණ කොළමය.

කවියේ ගොනා නම් එන්නේ අපට අනින්ටය. මුහුණු පොතේ ගොන් තඩියන් එන්නේ අනින්ට නොව අන්න ගන්ටය. අන්න ගන්ට ආරාදනාව පාන්නේ බිත්ති මත කක්කහිල අතුරා පැහැරීමෙනි. මේ පැහැරීම් කවියැයි බීකර පරීක්ෂාවකින් හඳුනාගත හැකි අය ඇත. දැනටමත් එවැනි පර්යේෂණ ප්‍රමිති රහස් ඇත්තෝ කැමරා ආම්පන්න අතැතිව වැඩට බැස ඇත. තණ කොළ ගිල්ලමින් ෆ්‍රීෂියන් දෙනුන් කුසපුරවා තඩි ගොම තැඹි තම බිත්ති මත එවුන් ලව්වා හෙලාගැනීම දැන් තරගයකි.

දැන් මේක බේර ගන්න කවුරුවත් මැද්දට පැන ඩෙගා නැටීමේ ඇවැසිතාවක් ඇත්තේ නැත. ඒවා විය යුතු පරිද්දෙන් සිදු වෙමින් පවතිනා බැව් පමණක් වටහාගෙන නොවැටහුනා සේ සිටීම ප්‍රමාණවත්ය.

තැන නොතැන නොබල අනිමින් දුව පනින අංතට්ටුකාරියන්ට බොහෝ විට අවශ්‍ය වන්නේ මළවුන් සමග කතා කළ හැකි රහස අනාවරණය කරන යකැදුරෙකුගේ පිහිට විනා ජීවත් වන අයගේ ඇසුර නොවේ.

බන්දුල කවදාවත් මුහුණු පොතේ කවි ලියන්නට තටමා නැත. ඒ නිසාත් ඌට ආදරේ හිතේ.


පලා එළවළු
සුද්ධ කරන
ලියන කපන
පොල් මිරිකන
හාල් ගරන
ළිපේ තබන
හද ගින්නෙන්
ළිප දල්වන
හැඳි ගාමින්
ලුණු ඇඹුල්
මිරිස් පදමට
ඇද්ද බලන

ගැඹුරු තෙලේ
බැදෙන දිවිය
ගින්දර අඩුකර
මේසෙට තබන
බමන ගතින්
නිති හැසිරෙන
කට ගැස්මව
ඉවසීම ම
ප්‍රගුණ කරන
රෙදි සෝදන
රෙදි වේළන
හෝද හෝද
මඩේ දමන
ගෙට අවුදින්
සැවොම නිඳන
රෑ මැදියම
අවදි ව හිඳ
ගෙවුණ නියැති
කැපුණ ඇඟිලි
තුඩගින් ගත්
පත් ඉරු මත
ලියන මකන
කපන කොටන

ජීවිතයේ සිරකරගත්
වාං දොරටු
හැර දමා
සැහැල්ලු වෙන!

(ලක්ශාන්තට ආදරයෙනි)

නැතක් මොට්ටු
මල් නොව ඒ
මිසෙක මොට්ටු

උඩ දමමින්
එවන් මොට්ටු
නොවන් වදන්
සමග ඔට්ටු

ගසක එතත්
නැතක් මොට්ටු
මල් නොම වේ
එහැම මොට්ටු

විකසිත කර
ගනුව මොට්ටු
නොම සිටිමුව
කටේ පිට්ටු

නොදා වෙට්ටු
යන මග
හදවතට කිට්ටු

ගියොත් මොට්ටු
මහත් කවිය
වේවි කෙට්ටු

සර්ප බිත්තර සහ මොට්ටු!

මකරන්ද කමලකරයේ
සර්පයෙක් බිත්තර දමා
සර්ප පැටවුන් ඉපැදුණා
කවි - කුකවි
හයිකු කවි
නොකවි - ප්‍රතිකවි!
සර්ප පැටවුන්
දිගින් වැඩි වී
සිව් පද ද දිග
නිසදැස් ද මහ
ආඛ්‍යාන ද නැඟී ඒ!

මොට්ටු මල් වී
මල් යාය වෙයි
දහසකුත් මල් පිපී ඒ
ඒ නමුත්,
ලොලිටා ආචරණයේ
ලෝල සිත් ඇති

මගේ හිත නම්
පෙනේ විදහා -අහිංසක ලෙස