මොළයට ආලෝකය වැටෙන විට: මිනිසාගේ හැසිරීමේ අදෘශ්‍යමාන ස්විචයන්
මොළයට ආලෝකය වැටෙන විට: මිනිසාගේ හැසිරීමේ අදෘශ්‍යමාන ස්විචයන්
2026 වෛද්‍ය විද්‍යා නොබෙල් ත්‍යාගයෙන් පටන්ගෙන, මිනිස් අනන්‍යතාව, සමාජ මාධ්‍ය සහ ලැකානියානු මනෝවිශ්ලේෂණය වෙත කෙරෙන කුඩා සංචාරයක්.
අපේ මොළයේ තිබෙන ස්නායු සෛලයක් විදුලි බල්බයක් වගේ අවශ්‍ය වෙලාවට ක්‍රියාත්මක කරන්නත්, අවශ්‍ය වෙලාවට නිවා දමන්නත් පුළුවන් නම්? මා දන්නා තරමින් අඳුරු හිසකබල ඇතුළේ ඝනාන්ධකාර කුටීරයක හිරවුණ මස්තිෂ්කය ආලෝකයෙන් දල්වන්නට සමත් වන්නේ යැයි මා ඇසූ පළමු අවස්ථාව මෙය විය යුතුය.
මෙය විද්‍යා ප්‍රබන්ධයක එන කතාවක් වගේ පෙනුණත්, අද ස්නායු විද්‍යාවේ පර්යේෂකයන්ට විශේෂිත ස්නායු සෛල ආලෝකය භාවිතයෙන් සක්‍රිය කිරීමට හෝ ඒවායේ ක්‍රියාකාරිත්වය අඩපණ කිරීමට හැකියාව ලැබී තිබෙනවා.
2026 වසරේ කායික විද්‍යා හෝ වෛද්‍ය විද්‍යා නොබෙල් ත්‍යාගය හිමිවුණේ මේ සොයාගැනීමට මඟ විවර කළ විද්‍යාඥයන් තිදෙනෙකුටයි. ඒ Karl Deisseroth, Peter Hegemann සහ Georg Nagel.
ඔවුන්ගේ සොයාගැනීම හැඳින්වෙන්නේ Optogenetics යන නමින්.
මේ සොයාගැනීම පිළිබඳ කියවමින් සිටින විට මගේ සිතට ආවේ මොළය ගැන පමණක් නොවෙයි. මිනිසාගේ හැසිරීම, අපේ අනන්‍යතාව, අනෙකාගේ බලපෑම සහ විශේෂයෙන් සමාජ මාධ්‍ය තුළ අප දකින සමූහ හැසිරීම් ගැනත් මට යම් ප්‍රශ්න මතු වුණා.
නමුත් ඒ ප්‍රශ්න වෙත යන්න කලින්, නොබෙල් ත්‍යාගයට හේතු වූ විද්‍යාත්මක සොයාගැනීම තේරුම් ගනිමු.
ආලෝකය සොයා පිහිනන කුඩා ජීවියෙක්
මේ කතාවේ ආරම්භය මිනිස් මොළයකින් නොවෙයි.
Chlamydomonas නමින් හැඳින්වෙන ඉතා කුඩා, තනි සෛලයකින් සමන්විත ඇල්ගී ජීවියෙකුගෙන්.
මේ ජීවියාට ආලෝකය හඳුනාගෙන ඒ දෙසට ගමන් කිරීමේ හැකියාවක් තිබෙනවා. එතරම් කුඩා ජීවියෙක් ආලෝකය හඳුනාගන්නේ කොහොමද? එයට ප්‍රතිචාර දක්වන්නේ කොහොමද?
Peter Hegemann සහ Georg Nagel ඇතුළු පර්යේෂකයන්ගේ කටයුතු හරහා මේ ප්‍රශ්නයට වැදගත් පිළිතුරක් ලැබුණා.
ඒ Channelrhodopsin නමැති ආලෝකයට සංවේදී ප්‍රෝටීනයයි.
සරලව කියනවා නම්, සෛලයක පිටත පටලයේ තිබෙන කුඩා දොරටුවක් ගැන සිතන්න. සාමාන්‍යයෙන් එය වසා තිබෙනවා. නමුත් නිශ්චිත ආලෝකයක් වැටෙන විට එම දොරටුව විවෘත වෙනවා. එවිට විද්‍යුත් ආරෝපණයක් ඇති අයනවලට සෛල පටලය හරහා ගමන් කිරීමට අවස්ථාව ලැබෙනවා.
එයින් සෛලයේ විද්‍යුත් තත්ත්වය වෙනස් වෙනවා.
මෙතැනදී විද්‍යාඥයන්ට අපූරු අදහසක් ඇති වුණා.
ආලෝකයට ප්‍රතිචාර දක්වන මේ ප්‍රෝටීනය වෙනත් සෛලයකට ඇතුළු කළොත් කුමක් සිදුවේවිද?
Karl Deisseroth සහ ඔහුගේ පර්යේෂණ කණ්ඩායම මේ මූලධර්මය ස්නායු සෛලවලට යොදාගැනීමේ තීරණාත්මක පියවරක් තැබුවා. ඒ හරහා ආලෝක ස්පන්දන යොදා ස්නායු සෛලවල විද්‍යුත් සංඥා ජනනය කළ හැකි බව පෙන්වා දුන්නා.
මෙය වැදගත් වන්නේ මොළයේ යම් ප්‍රදේශයක් ක්‍රියාත්මක වන ආකාරය බලා සිටීමට පමණක් නොව, තෝරාගත් ස්නායු සෛල ක්‍රියාත්මක කර එයින් සිදුවන වෙනස්කම් පරීක්ෂා කිරීමටත් පර්යේෂකයන්ට හැකි වූ නිසයි.
මොළය තුළ සිදුවන දේ දැකීම සහ එයට මැදිහත් වීම
අපි යමක් මතක් කරන විට, බියට පත්වන විට, සතුටු වන විට හෝ යම් තීරණයක් ගන්නා විට මොළයේ විවිධ ස්නායු සෛල ජාල ක්‍රියාත්මක වෙනවා.
කලින් පර්යේෂකයන්ට එම ක්‍රියාකාරිත්වය නිරීක්ෂණය කිරීමට හැකියාව තිබුණත්, යම් නිශ්චිත ස්නායු සෛල කණ්ඩායමක් හැසිරීමකට හේතු වන්නේද යන්න සොයා බැලීම පහසු වුණේ නැහැ.
Optogenetics මේ තත්ත්වය වෙනස් කළා.
උදාහරණයක් ලෙස, පර්යේෂණාගාරයක සතෙකුගේ යම් ස්නායු පරිපථයක් ආලෝකයෙන් සක්‍රිය කළ විට එහි චලනයක් හෝ වෙනත් හැසිරීමක් වෙනස් වන්නේද යන්න අධ්‍යයනය කළ හැකියි.
ඒ හරහා මතකය, චලනය, බිය, හැඟීම් සහ වෙනත් ක්‍රියාකාරකම්වලට සම්බන්ධ ස්නායු පරිපථ පිළිබඳ වඩාත් නිවැරදි අවබෝධයක් ලබාගැනීමට හැකියාව ලැබෙනවා.
Parkinson's disease, depression සහ වෙනත් ස්නායු හා මානසික රෝග පිළිබඳ පර්යේෂණවලටත් මේ තාක්ෂණය වැදගත් වී තිබෙනවා. දෘෂ්ටිය අහිමි වූ ඇතැම් රෝගීන්ට නැවත ආලෝක සංවේදනය ලබාදීමට හැකිද යන්න පිළිබඳ සායනික පර්යේෂණත් සිදු වෙනවා.
නමුත් මෙයින් අදහස් වන්නේ කෙනෙකුගේ හිසට විදුලි පන්දමක් අල්ලා ඔහුගේ සිතුවිලි පාලනය කළ හැකි බව නොවෙයි. මේ ක්‍රමයට විශේෂිත ජානමය සහ ආලෝකය ලබාදීමේ තාක්ෂණික ක්‍රම අවශ්‍යයි.
එසේම, එක් ස්නායු පරිපථයක් සක්‍රිය කිරීම සහ සම්පූර්ණ මිනිසෙකුගේ සිතුවිලි, අත්දැකීම් හෝ අනන්‍යතාව පාලනය කිරීම එකම දෙයක් නොවෙයි.
මෙතැනින් තමයි මට තවත් ප්‍රශ්නයක් මතු වෙන්නේ.
මොළය ක්‍රියාත්මක වීම සහ මිනිසා ක්‍රියා කිරීම එකම දෙයක්ද?
මිනිසෙකුගේ හැසිරීම ස්නායු ක්‍රියාකාරිත්වයෙන් තොරව සිදුවන්නේ නැහැ. අපේ සිතුවිලි, මතකයන්, හැඟීම් සහ තීරණ සියල්ලටම මොළයේ ක්‍රියාකාරිත්වය අදාළයි.
නමුත් මිනිසෙකු යමක් කරන්නේ ඇයි කියන ප්‍රශ්නයට පිළිතුරු සෙවීමේදී මොළයේ විද්‍යුත් සංඥා පමණක් ප්‍රමාණවත්ද?
කෙනෙකු Facebook එකේ යම් අදහසක් ප්‍රකාශ කරනවා කියලා සිතමු.
තවත් කෙනෙක් ඒ අදහසට එකඟ වෙනවා. තවත් කෙනෙක් කෝපයට පත්වෙනවා. තවත් කෙනෙක් එය උපහාසයට ලක් කරනවා. සමහරුන් එය බෙදාහරිනවා. ටික වෙලාවකින් විශාල සංවාදයක් හෝ ගැටුමක් ඇති වෙනවා.
මේ සියලු දෙනාගේම මොළ ක්‍රියාත්මක වෙනවා. එහෙත් ඒ හැසිරීම්වල අර්ථය තේරුම් ගැනීමට අපට ඔවුන්ගේ භාෂාව, අතීත අත්දැකීම්, විශ්වාස, සමාජ සම්බන්ධතා සහ තමන් ගැන ඔවුන් ගොඩනඟාගෙන තිබෙන අදහස් සලකා බලන්න වෙනවා.
එතැනදී මට සිහිපත් වන්නේ Jacques Lacan ගේ මනෝවිශ්ලේෂණයයි.
Lacan මිනිසා පිළිබඳ සිතන්නේ හුදෙක් ජීව විද්‍යාත්මක ජීවියෙකු ලෙස පමණක් නොවෙයි. භාෂාවට ඇතුළු වී, අනෙකා සමඟ සම්බන්ධතා ගොඩනඟාගෙන, තමන් කවුද යන්න පිළිබඳ ප්‍රශ්නයක් ද රැගෙන ජීවත් වන subject කෙනෙකු ලෙසයි.
මෙහිදී ස්නායු විද්‍යාව සහ මනෝවිශ්ලේෂණය එකම දෙය පැහැදිලි කරන න්‍යායන් දෙකක් ලෙස සැලකිය යුතු නැහැ. ඒවායේ පර්යේෂණ ක්‍රම, සාක්ෂි සහ විමසන ප්‍රශ්න වෙනස්.
එහෙත් එකකින් මතුවන ප්‍රශ්නයක් අනෙක ගැන නැවත සිතීමට අපව පොළඹවන්න පුළුවන්.
සමාජ මාධ්‍යයේ අදෘශ්‍යමාන ස්විචයන්
මෙතැනදී මට Optogenetics පිළිබඳ කතාවෙන් සමාජ මාධ්‍ය වෙත කුඩා උපමාවක් ගෙන එන්න හිතෙනවා.
විද්‍යාගාරයේදී ආලෝකයක් මගින් ස්නායු සෛලයක ක්‍රියාකාරිත්වය වෙනස් කළ හැකි නම්, සමාජ මාධ්‍ය තුළ මිනිසුන්ගේ ප්‍රතිචාර සක්‍රිය කරන දේවල් මොනවාද?
සමහරවිට ඒ වචනයක්.
සමහරවිට දේශපාලන ප්‍රකාශයක්.
තවත් විටෙක තමන් ගරු කරන පුද්ගලයෙකුට කරන විවේචනයක්.
එහෙමත් නැත්නම් තමන් අයත් යැයි සිතන කණ්ඩායමකට කරන අභියෝගයක්.
එකම ප්‍රකාශය දකින පුද්ගලයන් විවිධ ආකාරයෙන් ප්‍රතිචාර දක්වනවා. සමහරුන් එය නොසලකා හරිනවා. තවත් අය එය තමන්ට එල්ල වූ ප්‍රහාරයක් ලෙස භාරගන්නවා.
එසේ ප්‍රතිචාර දක්වන අය අතර කණ්ඩායම් හැදෙනවා. ඒ කණ්ඩායම් තුළ තමන්ගේම වචන, සංකේත, විරුද්ධවාදීන් සහ වීරයන් නිර්මාණය වෙනවා.
සමාජ මාධ්‍ය ඇල්ගොරිතම මේ ප්‍රතිචාරවලට තවත් ප්‍රචාරයක් ලබාදිය හැකියි. විශේෂයෙන් කෝපය, බිය, පුදුමය හෝ දැඩි එකඟතාව ඇති කරන අන්තර්ගතයන් බෙදාහැරීමෙන් ගැටුම් තවත් වර්ධනය වීමට ඉඩ තිබෙනවා.
නමුත් මෙය ස්නායු සෛලයකට ආලෝකය වැටීමේ ජීව විද්‍යාත්මක ක්‍රියාවලියට සමාන නැහැ.
මම මෙහි භාවිත කරන්නේ සීමිත උපමාවක් ලෙස පමණයි.
ආලෝකය ස්නායු සෛලයක ක්‍රියාකාරිත්වය වෙනස් කරන ආකාරය මෙන්, භාෂාව සහ සමාජ සම්බන්ධතා මිනිසුන්ගේ ප්‍රතිචාරවලට බලපාන්නේ කෙසේද යන්න සිතා බැලීමට එය අපට ආරාධනා කරනවා.
"මම කවුද?" කියන ප්‍රශ්නයට සමාජ මාධ්‍යයෙන් පිළිතුරු සෙවීම
සමාජ මාධ්‍යයේ මට නිතරම පෙනෙන දෙයක් තිබෙනවා.
සමහර අය තමන්ගේ අදහසක් ප්‍රකාශ කරනවාට වඩා, අනෙක් අය තමන් ගැන සිතන්නේ කුමක්ද කියා දැනගැනීමට උනන්දු වෙනවා වගේ පෙනෙනවා.
ඔවුන්ට තමන්ගේ අදහස පිළිගන්නා පිරිසක් අවශ්‍යයි. තමන්ට විරුද්ධ වන අය සමඟ නැවත නැවත ගැටෙනවා. සමහරවිට තමන්ගේ අනන්‍යතාව ගොඩනඟාගන්නේම එම විරුද්ධවාදියා හරහායි.
Lacan ගේ මනෝවිශ්ලේෂණයේදී මේ ප්‍රශ්නය අපට the Other සහ desire යන සංකල්ප ඔස්සේ කියවන්න පුළුවන්.
"මම කවුද?" කියන ප්‍රශ්නය බොහෝ විට "අනෙකාට මා කවුද?" කියන ප්‍රශ්නයෙන් වෙන් කරන්න අපහසුයි.
Lacan ගේ Che vuoi? — "ඔබට මගෙන් අවශ්‍ය කුමක්ද?" — යන ප්‍රශ්නය මෙතැනදී වැදගත් වෙනවා.
සමාජ මාධ්‍යයේ Like එකක්, ප්‍රශංසාවක් හෝ විවේචනයක් හරහා තමන්ගේ ස්ථානය සොයා බැලීම මේ ප්‍රශ්නයේ එක් සමාජ ප්‍රකාශනයක් ලෙස සිතන්න පුළුවන්.
එහෙත් මෙය සමාජ මාධ්‍ය භාවිත කරන සියලු දෙනාගේ අභිප්‍රාය කියා තීරණය කරන්න අපට බැහැ.
මෙය හැසිරීම් කියවීමට උත්සාහ කරන එක් දාර්ශනික ප්‍රවේශයක් පමණයි.
සමාජය Lacan ගේ සායනික ව්‍යුහ තුනකින් කියවිය හැකිද?
මේ නොබෙල් සොයාගැනීම ගැන සිතමින් සිටියදී මගේ මනසේ තවත් තරමක් අවදානම් අදහසක් මතු වුණා.
Lacan මනෝවිශ්ලේෂණයේ සායනික ව්‍යුහ ලෙස සාකච්ඡා කරන Neurosis, Psychosis සහ Perversion යන ආකාර තුන, සමාජ මාධ්‍යයේ අප දකින සමහර හැසිරීම් කියවීමට උපමාවක් ලෙස භාවිත කළ හැකිද?
මෙය සාමාන්‍ය Lacanian clinical theory එකේ සෘජු යෙදුමක් නොවෙයි. එවැනි න්‍යායක් මම මෙහි ඉදිරිපත් කරන්නේත් නැහැ.
මගේ උත්සාහය එම ව්‍යුහ තුනෙන් මතුවන ඇතැම් ප්‍රශ්න සමාජ හැසිරීම් විමසීමට යොදාගත හැකිද යන්න සොයා බැලීමයි.
පළමුව, තමන් කවුද යන්න පිළිබඳ නිරන්තරයෙන් ප්‍රශ්න කරන, අනෙකාගේ පිළිගැනීම තුළ තමන්ගේ ස්ථානය සොයන හැසිරීමක් අපට දකින්න පුළුවන්.
මෙය Lacan ගේ neurotic subject පිළිබඳ සාකච්ඡාවේ ඇති අනෙකාගේ ආශාව සහ තමන්ගේ අනන්‍යතාව පිළිබඳ ප්‍රශ්න අපට සිහිපත් කරනවා.
දෙවනුව, සංවාදයක පොදු අර්ථ පදනම සම්පූර්ණයෙන්ම බිඳවැටෙන අවස්ථා තිබෙනවා.
එකිනෙකාගේ අදහස් තේරුම් ගැනීමට උත්සාහ කරනවා වෙනුවට, වචනවල අර්ථය පවා අහිමි කරගෙන, අපහාස සහ අසභ්‍ය ප්‍රකාශ හරහා ගැටුම පවත්වාගෙන යන අවස්ථා අපට දකින්න ලැබෙනවා.
මෙය සංකේතාත්මක සම්බන්ධතා බිඳවැටීමක් ලෙස කියවිය හැකිද?
එවැනි ප්‍රශ්නයක් Lacan ගේ psychosis පිළිබඳ සාකච්ඡාව අපට සිහිපත් කළත්, මෙහිදී ඉතා වැදගත් සීමාවක් තිබෙනවා.
අසභ්‍ය භාෂාව භාවිත කරන කෙනෙකු psychotic subject කෙනෙකු යැයි නිගමනය කරන්න බැහැ. Lacan ගේ psychosis යනු සාමාන්‍ය සමාජ හැසිරීමකින් හඳුනාගත හැකි ලක්ෂණයක් නොවෙයි. එයට වෙනම සායනික හා ව්‍යුහාත්මක අර්ථයක් තිබෙනවා.
තුන්වනුව, මේ ගැටුම් තුළින්ම වින්දනයක් ලබන ආකාරයක් අපට පෙනෙනවා.
සමහරුන්ට සංවාදයේ ප්‍රතිඵලයට වඩා වැදගත් වන්නේ අනෙකා කෝපයට පත් කිරීම, ඔහු අපහසුතාවට ලක් කිරීම හෝ ඔහුගේ ප්‍රතිචාරය නැවත නැවත ලබාගැනීම විය හැකියි.
මෙතැනදී Lacan ගේ jouissance සංකල්පය වැදගත් වෙනවා.
Jouissance යනු සරල සතුටක් පමණක් නොවෙයි. සමහරවිට තමන්ටත් අනෙකාටත් අපහසුතාව ඇති කරන ක්‍රියාවක නැවත නැවත නිරත වීම තුළ පවා පවතින වින්දන මානයක් ලෙස එය සිතන්න පුළුවන්.
නමුත් එවැනි හැසිරීමක් දුටු පමණින් කෙනෙකු perverse clinical structure එකකට අයත් යැයි කියන්න බැහැ.
එම නිසා මගේ යෝජනාව වන්නේ මිනිසුන් වර්ග තුනකට බෙදීම නොවෙයි.
අනන්‍යතාව සෙවීම, පොදු සංකේතාත්මක පදනම බිඳවැටීම සහ ගැටුමෙන් වින්දනය ලැබීම යන සමාජ හැසිරීම්වල මාන තුනක් විමසා බැලීමයි.
එකම පුද්ගලයාගේ හැසිරීම තුළත් මේ මාන කිහිපයක් විවිධ අවස්ථාවල පෙනෙන්න පුළුවන්.
මේ නිසා ඒවා පුද්ගලයන්ට අලවන ලේබල් ලෙස නොව, සමාජ සංවාදයක් විමසීමට භාවිත කරන සංකල්පීය මෙවලම් ලෙස පමණක් සලකා බැලීම වඩාත් සුදුසුයි.
සමූහයක් හැදෙන්නේ කොහොමද?
මෙතැනදී Lacan ට පෙර Freud වෙතත් හැරී බැලීම වැදගත්.
1921 දී Freud ලියූ Group Psychology and the Analysis of the Ego කෘතියේදී මිනිසුන් සමූහයක් ලෙස එකතු වන ආකාරය, නායකයෙකු සමඟ ඇතිකරගන්නා බැඳීම් සහ එකිනෙකා සමඟ ගොඩනඟාගන්නා අනන්‍යතා සම්බන්ධතා පිළිබඳ සාකච්ඡා කරනවා.
අද සමාජ මාධ්‍යයේ අප දකින ඇතැම් සමූහ හැසිරීම් තේරුම් ගැනීමට මේ අදහස් තවමත් ප්‍රයෝජනවත්.
සමහර කණ්ඩායම් එකතු වන්නේ පොදු අදහසක් නිසා. තවත් කණ්ඩායම් එකතු වන්නේ පොදු විරුද්ධවාදියෙකු නිසා.
එවැනි අවස්ථාවක කණ්ඩායමට අයත් වීම පුද්ගලයාගේ අනන්‍යතාවේ කොටසක් බවට පත්වෙන්න පුළුවන්.
එවිට යම් අදහසකට කරන විවේචනයක්, තමන්ගේ කණ්ඩායමට හෝ තමන්ටම කරන ප්‍රහාරයක් ලෙස අත්විඳීමට ඉඩ තිබෙනවා.
Lacan ගේ Imaginary identification සහ aggressivity පිළිබඳ සංකල්ප මෙතැනදී තවත් වැදගත් වෙනවා.
අපි අනෙකා තුළින් අපේම ප්‍රතිරූපයක් හඳුනාගන්නවා. සමහරවිට ඒ අනෙකා අපේ ප්‍රතිවාදියා වුණත්, අපේ අනන්‍යතාව පවත්වාගෙන යාමට ඔහු අත්‍යවශ්‍ය කෙනෙකු බවට පත්වෙනවා.
එවිට විරුද්ධවාදියා නැතිවීම පවා අපට ගැටලුවක් වෙන්න පුළුවන්.
සමාජ මාධ්‍යයේ ඇතැම් දිගු ගැටුම්වලදී මට පෙනෙන්නේ මේ ආකාරයේ අමුතු සම්බන්ධතාවක්.
දෙපාර්ශ්වයම එකිනෙකාට විරුද්ධයි. නමුත් එකිනෙකා නොමැතිව තමන්ගේ සංවාදය පවත්වාගෙන යාමටත් අපහසුයි.
එවැනි තත්ත්වයක් හුදෙක් අදහස් අතර ගැටුමක් ලෙස පමණක් තේරුම් ගැනීම ප්‍රමාණවත්ද?
අපේ හැසිරීම්වල ස්විචය කා අතේද?
දැන් නැවත Optogenetics වෙත හැරෙමු.
විද්‍යාඥයන්ට ආලෝකය භාවිත කර නිශ්චිත ස්නායු සෛලවල ක්‍රියාකාරිත්වය වෙනස් කිරීමට හැකියාව ලැබී තිබෙනවා.
එය අතිවිශාල විද්‍යාත්මක ජයග්‍රහණයක්.
නමුත් මේ සොයාගැනීමෙන් මිනිසාගේ සම්පූර්ණ හැසිරීම, ඔහුගේ අනන්‍යතාව හෝ සමාජ සම්බන්ධතා සියල්ල පැහැදිලි වී අවසන් වන්නේ නැහැ.
එමෙන්ම සමාජ මාධ්‍යයේ මිනිස් හැසිරීම් සරල ස්විචයන් මගින් පාලනය වන යන්ත්‍රයකට සමාන කරන්නත් බැහැ.
එහෙත් මෙහිදී අපට සිතන්නට වටින ප්‍රශ්නයක් තිබෙනවා.
අපි සමාජ මාධ්‍යයේ යම් අදහසක් ප්‍රකාශ කරන විට, ඒ අදහස ඇත්තටම අපේම නිදහස් තීරණයක ප්‍රතිඵලයක්ද?
නැතිනම් අපට කලින් හමුවූ වචන, අපි අයත් වන කණ්ඩායම්, අපි ගරු කරන පුද්ගලයන්, අපේ විරුද්ධවාදීන් සහ අපට ලැබෙන ප්‍රතිචාර මගින් ඒ අදහස යම් ආකාරයකින් හැඩගැසී තිබෙනවාද?
මෙය මිනිසාට නිදහස් කැමැත්තක් නැහැ කියා තීරණය කරන ප්‍රශ්නයක් නොවෙයි.
අපේ තීරණ ගොඩනැගෙන්නේ කුමන සම්බන්ධතා ජාලයක් තුළද යන්න නැවත සිතා බැලීමට කරන ආරාධනාවක්.
Optogenetics අපට පෙන්වා දෙන්නේ ජීව විද්‍යාත්මක පරිපථයක ක්‍රියාකාරිත්වය අධ්‍යයනය කිරීමට නව ක්‍රමයක්.
මනෝවිශ්ලේෂණය අපට වෙනත් ප්‍රශ්නයක් අසන්න ඉඩ ලබාදෙනවා.
මිනිසා තමන්ගේම වචනවල, ආශාවන්ගේ සහ අනෙකා සමඟ ඇති සම්බන්ධතාවල කොපමණ දුරට ස්වාමියාද?
සමාජ මාධ්‍යයේ අපට පෙනෙන කෝපය, ආශාව, අනන්‍යතාව සෙවීම සහ වින්දනය ගැන සිතන විට මේ ප්‍රශ්නය තවත් වැදගත් වෙනවා.
මොළයේ ස්නායු සෛලයක් ආලෝකයෙන් සක්‍රිය කළ හැකි බව විද්‍යාව අපට පෙන්වා දෙනවා. එහෙත් අපේ කෝපය, ආශාව සහ අනන්‍යතාව සක්‍රිය කරන අදෘශ්‍යමාන ආලෝකය කුමක්ද?
සමහරවිට ඒ ආලෝකය අපට වැටෙන්නේ අනෙකාගේ වචනයකින්.
තවත් විටෙක අනෙකාගේ බැල්මකින්.
එහෙමත් නැත්නම් අපි අප ගැනම ගොඩනඟාගෙන තිබෙන ප්‍රතිරූපයට එල්ල වන කුඩා අභියෝගයකින්.
ඒ ගැන තවත් සිතන්න වටිනවා.
පසුසටහන
මෙම ලිපියේ Optogenetics පිළිබඳ කොටස 2026 වෛද්‍ය විද්‍යා නොබෙල් ත්‍යාගය සහ අදාළ විද්‍යාත්මක පර්යේෂණ මත පදනම් වෙනවා. Lacanian psychoanalysis සහ සමාජ මාධ්‍ය හැසිරීම් අතර ඉදිරිපත් කර ඇති සම්බන්ධතා මගේ පෞද්ගලික සංකල්පීය ගවේෂණයක කොටසක්.
මෙය ස්ථාපිත ස්නායු විද්‍යාත්මක හෝ සායනික න්‍යායක් ලෙස ඉදිරිපත් නොකරන අතර, කිසිදු පුද්ගලයෙකුගේ මානසික ව්‍යුහය හඳුනාගැනීමට හෝ රෝග විනිශ්චය කිරීමට කරන උත්සාහයක්ද නොවෙයි.
විවිධ විෂය ක්ෂේත්‍ර අතර ප්‍රශ්න ගොඩනඟමින් සිදුකරන මේ ආකාරයේ ගවේෂණ මම තාවකාලිකව Idea Engineering ලෙස හඳුන්වනවා. ලිපිය සකස් කිරීමේදී AI සහායද භාවිත කර තිබෙනවා.
මූලාශ්‍ර සහ වැඩිදුර කියවීම්
Nobel Prize in Physiology or Medicine 2026 — Official Press Release. https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2026/press-release/
Nobel Prize 2026 — Popular Science Background. https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2026/popular-information/
Nature (2026), Medicine Nobel awarded for brain 'switch' that controls neurons with light. https://www.nature.com/articles/d41586-026-03091-2
Sigmund Freud (1921), Group Psychology and the Analysis of the Ego.
Jacques Lacan (1949), The Mirror Stage as Formative of the I Function — in Écrits.
Jacques Lacan, Seminar III: The Psychoses (1955–1956).
Jacques Lacan, Seminar XI: The Four Fundamental Concepts of Psychoanalysis (1964).
Comments