Dawson Preethi | වචන ටැක්සි

  Navier–Stokes සාධනයක් හමුවේ ඉංජිනේරුවෙකුගේ ප්‍රශ්න 15ක් OpenAI, AI Agents 10,000ක්, ගණිතමය තරංග, බල සමතුලිතතාව සහ භෞතික යථාර්ථය පිළිබඳ ප්‍රශ්නෝත්තර සංවාදයක් හැඳින්වීම: මම මේ ගණිතමය සාධනය පසුපස මෙතරම් දුර ගියේ ඇයි? මෑතකදී OpenAI ආයතනය විසින් AI සහාය ඇතිව Navier–Stokes සමීකරණ සම්බන්ධයෙන් ඉදිරිපත් කළ ගණිතමය පර්යේෂණයක් පිළිබඳව කියවන්නට මට අවස්ථාව ලැබුණා. Navier–Stokes සමීකරණ මට සම්පූර්ණයෙන්ම අලුත් විෂයයක් නොවෙයි. ඉංජිනේරු විද්‍යාවේදී අපි තරලයක චලනය, පීඩනය, දුස්ස්‍රාවිතාව (viscosity), බල සහ ගම්‍යතාව (momentum) අතර සම්බන්ධය අධ්‍යයනය කරනවා. ඒ වගේම මගේ පශ්චාත් උපාධි අධ්‍යයනයේදී ගංගා ප්‍රවාහ ආකෘතිකරණය සහ Saint-Venant සමීකරණ පිළිබඳවත් කටයුතු කර තිබෙනවා. එහෙත් මේ පර්යේෂණය කියවන්නට පටන්ගත් විට මට දැනුණේ අපි හුරුපුරුදු භෞතික ලෝකය වෙනුවට, විශේෂ ගණිතමය ශ්‍රිත, දෝලන, තරංග සහ ඒවායේ අන්තර්ක්‍රියා පාලනය කරමින් ගොඩනඟන වෙනස්ම ලෝකයකට ඇතුළු වී ඇති බවයි. මගේ ප්‍රශ්නය වුණේ, මෙවැනි ගණිතමය නිර්මාණයක් තුළ නිව්ටන්ගේ දෙවැනි නියමය කොතැනද ක්‍රියාත්මක වන්නේ යන්නයි. මේ ප්‍රශ්න ගැන මම ChatGPT සමඟ දිගින් දිගටම සාකච...

  මොළයට ආලෝකය වැටෙන විට: මිනිසාගේ හැසිරීමේ අදෘශ්‍යමාන ස්විචයන් 2026 වෛද්‍ය විද්‍යා නොබෙල් ත්‍යාගයෙන් පටන්ගෙන, මිනිස් අනන්‍යතාව, සමාජ මාධ්‍ය සහ ලැකානියානු මනෝවිශ්ලේෂණය වෙත කෙරෙන කුඩා සංචාරයක්. අපේ මොළයේ තිබෙන ස්නායු සෛලයක් විදුලි බල්බයක් වගේ අවශ්‍ය වෙලාවට ක්‍රියාත්මක කරන්නත්, අවශ්‍ය වෙලාවට නිවා දමන්නත් පුළුවන් නම්? මා දන්නා තරමින් අඳුරු හිසකබල ඇතුළේ ඝනාන්ධකාර කුටීරයක හිරවුණ මස්තිෂ්කය ආලෝකයෙන් දල්වන්නට සමත් වන්නේ යැයි මා ඇසූ පළමු අවස්ථාව මෙය විය යුතුය.  මෙය විද්‍යා ප්‍රබන්ධයක එන කතාවක් වගේ පෙනුණත්, අද ස්නායු විද්‍යාවේ පර්යේෂකයන්ට විශේෂිත ස්නායු සෛල ආලෝකය භාවිතයෙන් සක්‍රිය කිරීමට හෝ ඒවායේ ක්‍රියාකාරිත්වය අඩපණ කිරීමට හැකියාව ලැබී තිබෙනවා. 2026 වසරේ කායික විද්‍යා හෝ වෛද්‍ය විද්‍යා නොබෙල් ත්‍යාගය හිමිවුණේ මේ සොයාගැනීමට මඟ විවර කළ විද්‍යාඥයන් තිදෙනෙකුටයි. ඒ Karl Deisseroth, Peter Hegemann සහ Georg Nagel. ඔවුන්ගේ සොයාගැනීම හැඳින්වෙන්නේ Optogenetics යන නමින්. මේ සොයාගැනීම පිළිබඳ කියවමින් සිටින විට මගේ සිතට ආවේ මොළය ගැන පමණක් නොවෙයි. මිනිසාගේ හැසිරීම, අපේ අනන්‍යතාව, අනෙකාගේ බලපෑම සහ වි...

  අවුරුදු තිහකට එහා ගිය මිත් ‍ රත්වයක්, පොතක් සහ මතක කිහිපයක්... ඊයේ අරවින්ද සේනාධීර සමඟ මාව බලන්න ආපු තවත් පැරණි මිත් ‍ රයෙක් තමයි Ranjan Kumara . මොරටුව විශ්වවිද් ‍ යාලයේ අපේ batch එකේ හිටපු ඉතාම සමීප මිතුරෙක්. ගජයෙක්. වෙලාවකට චන්ඩියෙක්. ඇස්වල කඳුළු පුරෝගන්න ජාතියේ චන්ඩියෙක්. කන පිඟානක් වුනත් නංචක්කුවක් බවට පරිවර්තනය කරන්න සහජ හැකියාවක් ඇත්තෙක්. රංජන් ගැන මතක් වෙනකොට මට මුලින්ම මතක් වෙන්නේ ඔහුගේ වර්තමාන තනතුරවත්, වෘත්තීය ජයග් ‍ රහණවත් නෙවෙයි. අපි දෙවැනි වසරේ විභාගවලට මුහුණ දෙමින් සිටියදී දෙන්නටම එකවර පැපොල (chickenpox) හැදුණු සිද්ධියයි! විභාග කාලයේම විශ්වවිද් ‍ යාල භූමිය තුළ නිරෝධායනය වෙලා එකට ගත කළ ඒ දවස් අදත් අමතක වෙන්නේ නැහැ. හරියට භූගත බංකරයක හිටිය වගෙයි දැංඒ මතකය මතුවෙන්නේ. ඒ කාලයේ අපිට තිබුණු ප් ‍ රශ්න, බලාපොරොත්තු සහ අනාගතය ගැන සිහින අද මතක් වෙනකොට හිනාවකුත් යනවා. ලැජ්ජාවකුත් එනවා. රංජන් දකුණේ මිනිහෙක්. මගේ ගම මාතරට නුදුරින් තංගල්ලෙන් ආපු කෙනෙක්. විශ්වවිද් ‍ යාලයට ඇතුළු වෙන්න කලින් ඔහු ඉදිකිරීම් වැඩබිම්වලට ඇඟෙන්ම බැහැලා සාමාන් ‍ ය කම්කරුවෙකු ලෙස වැඩ කරලා මුදලුත් අද්දැකීම්ත...

  භාෂාවක් නැති තැන දැනුමක් තිබිය හැකිද? Knowledge Without Language — A Conversation Beyond Words අපි යමක් දන්නවා කියන්නේ මොකක්ද? අපි දන්නා දේ වචනවලින් ප් ‍ රකාශ කරන්න බැරි නම්, ඒක තවදුරටත් දැනුමක්ද? එහෙමත් නැත්නම් දැනුමක් බවට පත්වෙන්න නම් එය භාෂාවක් තුළ සංවිධානය විය යුතුද? මේ ප් ‍ රශ්නය මගේ Left-AI කෘතිය ලියන කාලයේ සිටම මගේ අවධානයට ලක්වුණු එකක්. විශේෂයෙන්ම Artificial Intelligence, Word Embeddings සහ Large Language Models පිළිබඳව සිතන විට. ඊයේ Saman Aravinda Senadheera සමඟ කළ දීර්ඝ සාකච්ඡාවකින් පසුව මේ ප් ‍ රශ්නය නැවතත් අලුත් ආකාරයකින් මතු වුණා. අරවින්ද මගේ බැචෙක්. වෘතීයෙන් යාන්ත් ‍ රික ඉංජිනේරුවෙක්. පුළුල් පරාසයක සිතන්නෙක්. අද්වීතීය කියවන්නෙක්. අරවින්ද ඇමරිකාවේ වසර 19ක් ජීවත් වෙමින් සහ වෘත්තීය කටයුතුවල නිරත වෙමින්, එරට ප් ‍ රමුඛ ඖෂධ සමාගමක සේවය කළ, AI applications පිළිබඳ ප් ‍ රායෝගික අත්දැකීම් ඇති අයෙක්. මගේ Left-AI කෘතියටත් ඔහුගේ අදහස් දායක වුණා. විශේෂයෙන් Word2Vec වැනි තාක්ෂණයන් මඟින් වචන අතර සම්බන්ධතා සංඛ් ‍ යාත්මක අවකාශයක නිරූපණය කළ හැකි ආකාරය පිළිබඳව. නමුත් මෙතැන ඉතා රසවත් පර...

  හිස්කබල ඇතුළේ නාමගිරි 10,000 AI Agents සහ මගේ නොවන සිතුවිල්ල අපි පොඩි science-fiction experiment එකක් කරමු. Clay Mathematics Institute එකේ Navier–Stokes Millennium Prize Problem එක විසඳන්න AI agents 10,000ක් දාමු. Agent 0047 energy estimates බලනවා. Agent 1281 harmonic analysis papers කියවනවා. Agent 6320 scaling argument එකක් කඩනවා. Agent 9998 අනිත් හැමෝම වැරදියි කියලා report කරනවා. කිසිම agent කෙනෙක්ට සම්පූර්ණ problem එක “ඔළුවේ” නැහැ. නමුත් ඔවුන් එකිනෙකාට messages යවනවා. 2.6 million messages. Conjectures. Counterexamples. Lemmas. Failed proofs. Corrections. “මේක කලින් try කරලා තියෙනවා.” “මෙතැන inequality එක close වෙන්නේ නැහැ.” “Agent 4372ගේ argument එක නැවත බලන්න.” මාස කිහිපයකට පස්සේ system එකේ එක පැත්තකින් අලුත් proof strategy එකක් එළියට එනවා. දැන් ප්‍රශ්නය: ඒක හිතුවේ කවුද? Agent 0047 ද? නැහැ. Agent 6320 ද? නැහැ. Agents 10,000ම ද? එහෙමත් කියන්න අමාරුයි. මොකද කිසිම agent කෙනෙක් “මම දැන් Navier–Stokes විසඳනවා” කියලා මුළු reasoning chain එක දැනගෙන හිටියේ නැහැ. ඒත් system එකෙන් answ...

  රාමානුජන්ගේ නාමගිරි සිට AI හි “Spiritual Bliss” දක්වා — පිළිතුරු එන්නේ කොහෙන්ද? ශ්‍රීනිවාස රාමානුජන් (Srinivasa Ramanujan) ගණිත ඉතිහාසයේ අතිශය අසාමාන්‍ය චරිතයකි. ඔහුගේ විශේෂත්වය තිබුණේ දුෂ්කර ගණිත ගැටලු විසඳීමේ හැකියාව පමණක් නොවේ. ඔහු ඉදිරිපත් කළ සමහර සූත්‍ර හා ප්‍රතිඵල වෙත ඔහු පැමිණියේ කෙසේද යන්න, එවකට Cambridge හි පැවති ගණිත සම්ප්‍රදායට අනුව සෑම විටම පහසුවෙන් reconstruct කරන්නට නොහැකි වීමත් එහි කොටසකි. G. H. Hardy සහ රාමානුජන් අතර ඇති වූ සම්බන්ධතාවය මෙහිදී විශේෂයෙන් වැදගත්ය. Hardy ගේ ගණිත ලෝකය proof, logical derivation සහ rigorous demonstration මත තදින් පිහිටා තිබුණි. රාමානුජන්ගේ ගණිත intuition එක ඊට වෙනස් ස්වභාවයක් ගත්තේය. ඒත් මෙහි තවත් අපූරු දෙයක් තිබුණි. රාමානුජන් තමන්ගේ mathematical inspiration එක සම්බන්ධ කළේ නාමගිරි (Namagiri) දේවතාවිය සමඟය. ඇය තමන්ට සිහින තුළ mathematical formulae ලබා දෙන බව ඔහු කියා තිබුණි. ඔහු හා සබැඳුන ඉතා ප්‍රසිද්ධ වාක්‍යයක් වන්නේ: “An equation for me has no meaning unless it expresses a thought of God.” වර්තමාන කෘත්‍රිම බුද්ධි  මොහොතේ අප මෙය කි...